Op 21 maart 2026 was het 25 jaar geleden dat in Nederland de mond- en klauwzeercrisis uitbrak. Een gelegenheidscoalitie van wetenschappers, bedrijven en belangenbehartigers nam destijds de macht over. In eerste instantie rond enkele besmettingshaarden en later in het hele gebied tussen Zwolle-Apeldoorn-Deventer – de zogeheten driehoek – kregen houders van zogeheten evenhoevigen te maken met ingrijpende, vrijheidsbeperkende maatregelen.

De sterk op het economische belang geënte wet- en regelgeving (Europees én nationaal) werden zo geïnterpreteerd dat er geen ontkomen aan was. De staat gaf, aangestuurd door de agrolobby, de aanzet tot ‘’stamping out’’. Ik woonde destijds middenin het gebied. Ook het lot van onze dieren (twee varkens en acht schapen) werd van staatswege bezegeld.

Nog één keer heb ik mijn dossier mkz van zolder gehaald. Om uit te zoeken wie het nu eigenlijk voor het zeggen had, waarop het ingrijpende overheidsoptreden gebaseerd was, of het niet anders had gekund, en hoe het nu verder moet.

Een kwart eeuw later zie ik de mkz-uitbraak, die uiteindelijk het leven kostte aan meer dan 200.000 veelal gezonde evenhoevige dieren, vooral als symptoom van een hyperproductief en onhoudbaar veehouderijsysteem, passend in een patroon van voedselschandalen en misstanden. Het was geen drama of ramp die ons en vele anderen overkwam. Het bleek een ingecalculeerd risico.

Lees online mijn boek Macht in tijden van mond- en klauwzeer. Het is gratis. Met dank aan Jan Smit, die er met behulp van WordPress een prachtige website omheen bouwde.