Een dierwaardige kalverhouderij is nog heel ver weg. Zeker als je bedenkt wat kalveren graag doen, liefst samen: rennen, springen, elkaar beklimmen, kopstoten uitdelen. De afspraken die Dierenbescherming en kalversector hebben gemaakt voorzien voor de meeste kalveren de komende jaren niet in hun behoefte aan bewegen en spelen.

Tegemoet komen aan deze behoefte is een graadmeter voor positief welzijn. Kunnen bewegen en spelen is bovendien van groot belang voor hun lichamelijke en sociale ontwikkeling.

Volgens het Plan van Aanpak Dierwaardige kalverhouderij heeft de helft van de kalveren ook in 2040 nog altijd geen toegang tot een uitloop of een weide. Die extra ruimte hebben ze wel nodig, want een binnenruimte van 2 tot 3 m2 per dier, waarover in het Plan van Aanpak wordt gesproken, is volstrekt onvoldoende om te kunnen rennen, galopperen, springen, bokken, en schoppen. Het gaat de kalversector niet lukken om binnen vijftien jaar voor alle dieren deze essentiële gedragsbehoefte goed in te vullen.

EFSA-advies: 20 m2 per kalf

Het gebrek aan ambitie staat in schril contrast tot het advies van het Europese instituut EFSA – niet bepaald een activistische instelling. Al in 2023 kwam de EFSA met een rapport waarin staat dat kalveren de eerste week na de geboorte in kleine groepen (2-7 dieren) moeten worden gehouden, met een oppervlakte van circa 20 m² ^per kalf. Dat is nogal een verschil met de 2 tot 3 m2 meter die Dierenbescherming en kalversector op praktische gronden overeen zijn gekomen. Hoe onbereikbaar het EFSA-advies voor de Nederlandse kalversector is, blijkt wel uit deze zinssnede in het Plan van Aanpak: ”Vanaf 2040 werken we toe naar een uitfasering van dieren zonder uitloop of met een gemiddeld hok-oppervlak van minder dan 2,5 m2 (tot 8 maanden) of 2,8 m2 (tot 12 maanden).”

Omdat de EFSA-norm van 20m2 per kalf ook voor de melkveehouderij zeer problematisch is, en het internationale wetenschappelijke panel dat het EFSA-advies heeft opgesteld niet zomaar even terzijde kan worden geschoven, trok ZuivelNL, ketenorganisatie voor de zuivelsector, ruim 100.000 euro uit voor aanvullend onderzoek. In de veronderstelling wellicht dat daar misschien iets anders uit zou komen.

De van oorsprong Vlaamse wetenschapper Miel Hostens, tegenwoordig verbonden aan zowel de Amerikaanse Cornell University als de Universiteit van Utrecht en specialist op het gebied van data-analyse, management in de melkveehouderij en monitoring van dierenwelzijn, bleek de aangewezen figuur om het onderzoek uit te voeren.

Hostens: 8-10 m2 ‘op bewijs gebaseerd streefdoel’

Hostens onderzocht de relatie tussen de beschikbare ruimte en het speelgedrag van in groepen gehuisveste kalveren op 14 Nederlandse commerciële bedrijven. Daar registreerde hij de bewegingen van 64 kalveren in 20 hokken van verschillend formaat. Zijn bevindingen wijzen erop dat 8–10 m² een praktisch en op bewijs gebaseerd streefdoel vormt, waarbij, zo tekent hij aan, ”een balans wordt gevonden tussen welzijnsvoordelen en economische haalbaarheid”. Kalveren met 8–10 m² ruimte speelden het meest (1,6% van de tijd, ~16 minuten per dag), constateert Hostens.

Gezien het grote verschil tussen 2-3 en 8-10 m2 ligt het voor de hand dat ZuivelNL pleit voor meer onderzoek. En inderdaad: ”Toekomstige studies zijn nodig om, met grotere populaties, de impact van dagelijkse toegang tot een grotere ruimte op het speelgedrag van kalveren te vergelijken”, aldus de ketenorganisatie voor de zuivelsector.

ZuivelNL: gespreid spelen is ook mogelijk

Ondertussen stelt men wel vast dat die 8-10 m2 niet permanent voor ieder kalf beschikbaar hoeft te zijn. Gespreid spelen is ook mogelijk. ”Belangrijk om hierbij te benadrukken is de observatie dat de kalveren, ook als ze in grotere hokken gehuisvest waren, minder dan 2% van hun totale tijd besteden aan spelen. Dit impliceert dat het wellicht voldoende is voor kalveren om een deel van elke dag toegang te hebben tot een groter hok.”