We moeten het even over dolfijnen, walrussen en zeeleeuwen hebben. Dat wil zeggen: over het Dolfinarium in Harderwijk. Na diverse keren in opspraak te zijn geweest en een zienswijze van de Raad voor Dierenaangelegenheden (RDA) over dierwaardigheid in dierentuinen, plus de campagne ‘’Dolfinariumvrij’’ van de stichting Bite Back Nederland én de bereidheid van het bevoegd gezag om op te treden, zou er wel eens een einde kunnen komen aan de shows met zeezoogdieren. Net zoals er in 2015 een einde kwam aan shows met wilde dieren in circussen.
Een eerdere versie van dit bericht van 1 mei 2025 is op 14 oktober 2026 vanwege nieuwe ontwikkelingen grotendeels herzien. De reacties onder het eerdere bericht zijn weggehaald.
Staatssecretaris Silvio Erkens schrijft in een brief aan de Tweede Kamer op 14 oktober 2026 dat hij toewerkt naar het ”uitfaseren” van het houden van dolfijnen in gevangenschap. ”Daarvoor is het van belang dat er in Nederland geen nieuwe dolfijnen meer worden geboren. Ik wil dit formeel bestendigen door een fokverbod vast te leggen in regelgeving”.
Dolfinarium is een dierentuin
Volgens de wet is het Dolfinarium een dierentuin, dat wil zeggen: “een permanente inrichting waar levende wilde dieren worden gehouden om gedurende ten minste zeven dagen per jaar te worden tentoongesteld aan het publiek.’’ Het Dolfinarium voldoet aan die definitie, ook al heeft dit bedrijf anders dan een dierentuin als Artis, als belangrijkste doel: het publiek vermaken met dieren.
Dat is ook precies de problematische kant van dit Harderwijkse pretpark. Sinds 2016 worden er op aandringen van strijders voor een vrij dolfijnenleven met enige regelmaat Kamervragen gesteld over het welzijn van de dieren. In 2024 bleek dat er met gemaakte afspraken de hand werd gelicht. Waarna het Dolfinarium van de controlerende instantie Rijksdienst Voor Ondernemend Nederland (RVO) de opdracht kreeg per 11 april 2025 omstreden shows aan te passen en ervoor te zorgen dat de dieren natuurlijk gedrag zouden kunnen vertonen.
Advies Raad voor Dierenaangelegenheden
Er volgden diverse procedures over opgelegde dwangsommen. Na de dierenactivisten verscheen de Raad voor Dierenaangelegenheden (RDA) op het toneel. Deze adviseerde dierentuinen toekomstbestendig te maken. Gaandeweg leken de dagen van het Dolfinarium geteld. Wie de zienswijze van de RDA over dierwaardige dierentuinen serieus neemt, moest immers toegeven dat wat er zich in ‘’het grootste zeezoogdierenpark van Europa’’ afspeelt, heel ver af staat van de wezenskenmerken van dierwaardigheid. De erkenning van de intrinsieke waarde en respect voor de integriteit van dieren is in dit soort dierentuinen ver te zoeken. En het blijft de vraag of dat ooit gerechtvaardigd zou kunnen worden vanuit het perspectief van educatie en voorlichting.
Het circus achterna
De kans dat het Dolfinarium het circus achterna zou gaan – geen shows met wilde dieren meer – was al sterk toegenomen. De brief van Erkens komt dus niet als verrassing. Hij geeft in zijn brief wel aan niet over één nacht ijs te willen gaan, vanwege de consequenties van sluiting voor de huidige populatie zeezoogdieren in het Dolfinarium. Direct sluiten is volgens hem geen optie. Er ligt volgens Erkens een taak voor het Dolfinarium, de dierentuinsector en NGO’s om zich gezamenlijk in te zetten voor het vinden van een structurele oplossing voor de opvang van de dieren.
Momenteel worden nog 22 tuimelaardolfijnen in Nederland gehouden. Al deze dieren bevinden zich in het Dolfinarium en kunnen daar met het voorziene beleid blijven. Deze dieren zijn op één na ook in gevangenschap geboren. Ze kunnen wel dertig jaar oud worden. Dit betekent dat er nog enkele tientallen jaren dolfijnen in Nederland kunnen worden gehouden, aldus Erkens.