Na de succesvolle uitspraak van de rechter over het aan de poten vangen van kippen (gebruikelijk in de pluimveeindustrie, maar mag dus niet) is nu het wachten op een uitspraak over het routinematig couperen van varkensstaarten.
Stichting Wakker Dier, die een verzoek om handhaving van het verbod om kippen aan de poten op te pakken tot aan het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) had doorgezet, spreekt na de uitspraak van 21 juli over een ”historische winst” en ”eindelijk gerechtigheid”. Vanaf 1 januari 2027 treedt er een dwangsom in werking van € 60.000. Vanaf die datum moet de hele sector over op een andere vangmethode, zoals de rechtop-methode van Eyes on Animals.
Stichting Varkens in Nood, die vergelijkbaar traject aflegde met een zaak over het stelselmatig afknippen van varkensstaarten – een ingreep waarmee de varkenssector nog tot 2040 dacht te kunnen doorgaan – hoopt medio oktober op eenzelfde uitkomst. Hoewel directeur Frederieke Schouten een zogeheten ”begunstigingstermijn” tot 2030 niet uitsluit. ”Daar kunnen we mee leven. Er is wel een juridische stok achter de deur nodig. Dit is al dertig jaar verboden”, zei ze een dag na de zitting op 20 juli, waar naast Varkens in Nood en de handhavende instantie NVWA ook de Producenten Organisatie Varkenshouderij (POV) aanwezig waren.
NVWA komt steeds zwakker te staan
Voor een analyse van de rechtspraak in dierenwelzijnszaken is het nog iets te vroeg, maar het heeft er alle schijn van dat organisaties als Wakker Dier en Varkens in Nood er steeds beter in slagen om de verdedigingscode van de vee-industrie te kraken. Vooral de NVWA komt bij de rechter steeds zwakker te staan als het erom gaat duidelijk te maken waarom er tegen evidente wetsovertredingen niet wordt opgetreden.
In de drieënhalf uur durende zitting op 20 juli richtte de rechter van het CBB zich vooral tot de NVWA, die zich beriep op een ”open norm”. De wet zou te onduidelijk zijn, er komt een algemene maatregel van bestuur aan die voor de nodige afbakening gaat zorgen, voerde de NVWA aan. De rechter vroeg: hoe dan, wat dan en kan dat afbakenen niet nu al?
De zeer gedetailleerde inbreng van de juristen die het standpunt van Varkens in Nood verdedigden, gaf weinig aanleiding tot vragen. Volgens hen is het zo helder als wat: er geldt een verbod op couperen onder voorwaarden en als varkenshouders daar niet aan voldoen, dan overtreden ze de wet. Er moet bij de varkens sprake zijn van kwetsuren én getroffen maatregelen moeten ineffectief zijn gebleken. Is dat niet aangetoond, dan mogen ze niet couperen. Bij zeker drie van de vijf varkenshouders die te maken kregen met een verzoek om handhaving, konden de juristen van Varkens in Nood op basis van inspectieverslagen onderbouwen dat kwetsuren niet waren aangetoond.
Uitvluchten verzinnen kan niet meer
Zolang de rechter nog niet heeft gesproken, is dit in elk geval pure winst: de juristen van Varkens in Nood hebben zeer nauwkeurig omschreven wat het coupeerverbod inhoudt. Net als bij het aan de poten vangen van kippen: uitvluchten verzinnen kan niet meer.
Nieuwe Europese Transportverordening kan nog roet in het eten gooien
Tenzij de Europese Unie met een nieuwe transportverordening, die nu nog een optilverbod kent, roet in het eten gaat gooien. De Nederlandse pluimvee-industrie, die zoals bekend samen met Vee&Logistiek met een krachtige lobby invloed uitoefent op Europese regelgeving, houdt er rekening mee dat het vangen aan twee poten (met maximaal 3 gedragen dieren in één hand, waarbij glijplankjes in kooien of het been van de exploitant worden gebruikt om de borst van de vogels te ondersteunen en de dieren geen onnodig lijden wordt berokkend) wordt toegestaan.
Update 13 oktober 2026
Wegkijken kan niet meer
De uitspraak van de rechter (volledige tekst) is helder. Uitvluchten verzinnen kan niet meer. En ook: verschuilen achter onduidelijkheden in de wet en wegijken kan niet meer. ”De regeling over het verbod op het couperen van biggenstaarten biedt voldoende handvatten om toezicht uit te kunnen oefenen op de naleving van het verbod”, aldus de rechter.
De varkenshouders zelf moeten eveneens aan de bak: ”als biggenstaarten worden gecoupeerd, is het in de eerste plaats aan de varkenshouder om aannemelijk te maken dat hij voldoet aan de voorwaarden.”
Wat betreft het verzoek om handhaving van Varkens in Nood: ”De staatssecretaris moet alsnog beoordelen of de varkenshouders hebben voldaan aan de voorwaarden voordat zij zijn overgegaan tot het couperen van biggenstaarten op hun bedrijven en binnen zes maanden nieuwe besluiten nemen over handhaving.”
Kortom, het net sluit zich rond personen en instanties die slap omgaan met verboden die dienen om dieren te beschermen. Varkens in Nood spreekt van een doorbraak. Te meer daar de rechter zelf aangeeft dat de uitspraak mogelijk van belang is voor de hele varkenssector.