Vangmachine veegt en zuigt kippen als aardappels op uit de stal

Geplaatst op door
Beantwoorden
Still uit de video van RieVo BV

Nieuwste trend in pluimveeland: de vangmachine. Kippen die naar de slacht moeten, worden, alsof het aardappels zijn, opgeveegd en in het apparaat gezogen. Van de Dierenbescherming mag het. Voor een promotievideo is de leverancier langs geweest bij een houder van 300.000 vleeskuikens (mét Beter Leven keurmerk 1 ster).

De vangmachine  moet een einde maken aan  het handmatig vangen van vleeskuikens. Toepassing van de machine scheelt de helft aan personeel. Voor de vangers – veelal arbeidsmigranten – betekent dat verlies van zwaar, zeer ongezond, maar goed betaald werk. Voor de pluimveehouders tellen vooral de euro’s. Ze zeggen ook dat het diervriendelijker is. Maar de machine veroorzaakt veel stress en meer bloedingen.

Van de Dierenbescherming mag het: veel stress en meer bloedingen

In een video van Agrio wordt de vangmachine Apollo gepromoot als een alternatief voor het handmatig verwijderen van kippen uit een stal. Daarbij pakken vangers deze dieren op aan de poten, houden ze op de kop, waarna ze de dieren in kratten proppen.  Het vangen van kippen aan de poten mag al een tijdje niet meer, maar werd nog oogluikend toegestaan. Tot 15 augustus van dit jaar. Als het goed is, gaat de NVWA sindsdien over tot handhaving.

De beelden van de Apollo zijn gemaakt bij het megapluimveebedrijf van de gebroeders Huizinga in het Friese Firdgum (Beter Leven Keurmerk 1 ster, 11 stallen 300.000 vleeskuikens). Huizinga noemt de vangmachine arbotechnisch een hele vooruitgang. Volgens Huizinga komt deze wijze van vangen neer op 3,5 tot 3,6 cent per kip, inclusief vervoer. ‘’Dat is op ons bedrijf wel rond te rekenen’’, zegt hij. (Een vleeskuiken brengt op het moment tussen de €1,15 en €1,20 per kg op).

Bram Godrie van Shovelbedrijf RieVo BV – de leverancier van de Apollo Universal – voorspelt een goede toekomst voor de vangmachine. Een video van RieVo BV demonstreert, begeleid door een niets-aan-de-hand-muziekje, hoe het apparaat per uur 14.000 tot 26.000 kilo kippen kan laden. Dat zijn uitgaande van een slachtgewicht van 2,4 kg tussen de 5.833 en 10.833 kippen.

Onderzoek WUR

Wageningen Universiteit & Research (WUR) heeft een rapport gepubliceerd, waarbij vooral is gekeken naar de verwondingen ten gevolge van het vangen van kippen, handmatig en machinaal. Machinaal vangen met een Apollo vangmachine geeft significant meer bloedingen, zowel grote als kleine, maar leidt niet tot meer vleugelbreuken of dislocaties bij de beoordeelde dieren in dit onderzoek. Bij machinaal laden ligt het percentage bloedingen op 5,18, terwijl het bij regulier vangen 1,87 is. Het aantal dieren met schade aan de vleugel verschilt niet significant en komt uit op 0,42 procent bij machinaal vangen en 0,49 procent bij regulier vangen.

Conclusie van het onderzoek is dat rechtop vangen (zoals aanbevolen door dierenwelzijnsorganisatie Eyes on Animals) beter is voor de kuikens en dus de voorkeur verdient. Wel is duidelijk dat deze methode meer tijd kost. Er is ruim twee keer zoveel tijd voor nodig ten opzichte van regulier laden (vangen aan de poten).

Na het vangen

Na het vangen is de ellende overigens nog niet voorbij. Ook in het slachthuis gaat er van alles mis. NVWA-rapporten tonen structureel dierenleed, kopt Ongehoord boven een artikel over het zogeheten ATLAS-systeem van slachterij Plukon in Blokker. De vleeskuikens worden daar in op elkaar gestapelde kratten aangevoerd, waarna een machine de kratten ”ontstapelt”.
Foto’s van de NVWA tonen kuikens met bloedende, ontwrichte en gebroken vleugels, aldus Ongehoord. ”Regelmatig zitten dieren beklemd tussen de bakken voordat ze naar beneden vallen. Een inspecteur beschrijft hoe een kip met een vleugel blijft vasthangen aan de bak er boven. Het dier flappert hevig met de vleugels en valt tenslotte naar beneden, waarbij de vleugel ontveld raakt. (…) Meerdere kuikens worden onder de ontstapelaar gevonden met grote open wonden aan het hoofd en de nek, hun huid is afgescheurd. Een inspecteur beschrijft dat tijdens het proces van het ontstapelen, de kuikens met hun kop bekneld kunnen raken. Kuikens die hun kop uit de container steken lopen een grotere kans op onthoofding, beknelling en ernstige verwonding”.

Verplicht op cursus dierenwelzijn, maar waar?

Geplaatst op door
Beantwoorden

Sinds 1 januari 2024 bevat de Wet dieren een artikel (5.10a) waarin staat dat houders verplicht kunnen worden tot het volgen van een cursus of training. Daarvan kan bijvoorbeeld sprake zijn als een of meerdere dieren onvoldoende verzorging krijgen.

Deze bepaling geldt niet voor gevallen van dierenmishandeling, waar het Openbaar Ministerie en de strafrechter aan te pas komen. Het gaat om houders die de Wet dieren of het Besluit houders van dieren overtreden en te maken krijgen met de bestuursrechter.

Op 26 augustus 2024 heeft de minister van Justitie D. van Weel bekend gemaakt dat deze maatregel nog niet opgelegd kan worden. Er zijn volgens hem ”niet voldoende” cursusmogelijkheden. ”Dit wordt momenteel nader uitgewerkt”, aldus Van Weel.

Einde zeugenklem varkenshouderij in zicht

Geplaatst op door
Beantwoorden
Foto: Carol M. Highsmith/Rawpixel

Dit bericht is bijgewerkt. Zie updates onderaan.

Het einde van de martelkamers van de varkensindustrie – de zogeheten kraamkooien – lijkt nabij. Varkens in Nood had al in 2021 een verzoek om handhaving ingediend tegen een varkenshouder die zijn zogende zeugen gedurende een aantal weken op de grond klem legt tussen stangen.

Het verzoek werd destijds afgewezen. Drie jaar later diende de zaak voor het College van Beroep voor het bedrijfsleven. Daar gaf een vertegenwoordiger namens de minister toe dat een gebrek aan bewegingsvrijheid leidt tot stress en abnormaal gedrag. Maar hij beriep zich erop dat dit een redelijk doel dient – het beperken van biggensterfte – waardoor het lijden van de zeug niet ‘onnodig’ en het gebruik van de kraamkooi gerechtvaardigd is.

Onvoldoende onderbouwd

Het CBb stelde echter vast dat de minister het gebruik van de kraamkooi onvoldoende heeft onderbouwd. De minister moet aantonen waarom een kraamkooi langer gebruikt mag worden dan drie á vier dagen na de geboorte van de biggen. Ook zal volgens de rechter onderzoek moeten worden gedaan naar de leeftijd van de in een kraamkooi gehouden biggen. ”Verder dient de minister met inachtneming van deze uitspraak een standpunt te bepalen over de vraag of het gebruik van een kraamkooi in het algemeen reeds een overtreding oplevert van artikel 1.6, tweede lid van het Besluit houders van dieren, en zo ja, waarom hiertegen niet zou kunnen worden opgetreden.”

Een mooie uitspraak voor Varkens in Nood en alle tussen stangen klem gezette zeugen en hun biggen. Los van het definitieve oordeel dat de rechter velt zodra aanvullend onderzoek binnen is, komt het einde van het gebruik van kraamkooien langzaam maar zeker in zicht. De Dierenbescherming propageert al enige tijd via het Beter Leven Keurmerk de zogeheten vrijloopkraamhokken. Bij Beter Leven 2 is vrijloop vanaf vijf dagen na werpen al onderdeel van de voorschriften. Bij 3 sterren geldt drie dagen opsluiting als maximum. In 2035 zijn de varkenshouders met BLK 1 ster aan de beurt.

Nederland loopt achter

Het vrijloopkraamhok is al verplicht in Noorwegen, Zweden en Zwitserland. Oostenrijk volgt in 2033 en Duitsland in 2035. In 2021 was nog de verwachting dat Nederland dit al in 2024 wettelijk geregeld zou hebben. De varkensindustrie heeft daar toen een stokje voor gestoken. Mocht het ministerie van LVVN het argument kostprijsverhoging willen aanvoeren, dan zal dat hoogstwaarschijnlijk bij de rechter geen stand houden. Alleen al het gegeven dat andere landen hun zeugen veel meer bewegingsvrijheid (gaan) geven, maakt dat de Nederlandse rechter wel eens met een voor varkens zeer gunstige en baanbrekende definitieve uitspraak kan komen.

Vrijloopkraamhokken op de markt

Er zijn inmiddels zogeheten vrijloopkraamhokken op de markt. Zonder zeugenklem. Op onderstaande video is te zien wat de zeug ermee opschiet. Ze kunnen worden uitgevoerd in combinatie met apart te verwarmen biggennesten.

Klik hier voor de uitspraak van het CBb

Update 12 februari 2025
Van der Plas (BBB): ”Activisten maken gezinsbedrijf kapot”

In een vergadering van de Tweede Kamer-commissie voor landbouw op 11 februari 2025 laat kamerlid Caroline van der Plas weten dat de NVWA niet alsnog met een onderbouwing, noch aanvullend onderzoek is gekomen en nu moet overgaan tot handhaving. ”Activisten maken gezinsbedrijf kapot”, twittert ze, doelend op Varkens in Nood. De gevolgen zijn groot volgens Van der Plas. De uitspraak van het CBb treft volgens haar honderden varkenshouderijen. Staatssecretaris Rummenie (ook BBB), die over de NVWA gaat, laat weten binnen enkele weken met een brief te komen aan de Tweede Kamer. Hij zal dan moeten ingaan op de vraag of het opsluiten van een zeug in een kraamkooi in strijd is met artikel 1.6, lid 2 van het Besluit Houders van Dieren (”Een dier wordt voldoende ruimte gelaten voor zijn fysiologische en ethologische behoeften”).

Update 11 maart 2025

Staatssecretaris Rummenie (BBB) van landbouw meldt in een brief aan de Tweede Kamer dat een ”sectordeskundige” de zaak bekijkt en binnenkort met een verslag komt. Het Besluit houders van dieren zegt volgens Rummenie op zich niets over het houden van dieren in kraamkooien. Uit artikel 1.6, lid 2, valt niet af te leiden of dat is verboden dan wel toegestaan. Als dieren onvoldoende ruimte wordt gelaten voor hun fysiologische en ethologische behoeften, is dat een overtreding, aldus Rummenie. Binnenkort wordt duidelijk hoe dit afloopt. Mocht de NVWA tot handhaving overgaan, dan volgt er eerst een ”voornemen” waarop varkenshouder en Varkens in Nood nog kunnen reageren. Het kan dus nog wel even duren. Tegen die tijd ligt er waarschijnlijk een voorstel om het gebruik van kraamkooien uit te faseren. Het is echter de vraag of de rechter daarop gaat wachten. Niet uitgesloten is dat de NVWA wordt gedwongen tot handhaving over te gaan.

Update 3 juli 2025

Demissionair taatssecretaris Rummenie (BBB) van landbouw meldt dat de NVWA heeft besloten niet over te gaan tot handhaving. ”Verschillende afwegingen liggen
hieraan ten grondslag”, schrijft Rummenie aan de Tweede Kamer, ”zoals belangen van het dier, belangen van de varkenshouder en evenredigheid en proportionaliteit. Inmiddels is het besluit aan de belanghebbenden gestuurd en tegen dit besluit staat beroep open bij de rechter.” Het verslag van de sectordeskundige waarover Rummenie het in maart nog had, zit niet als bijlage bij de brief.

De kwestie kraamkooien is door de Tweede Kamer op 25 juni controversieel verklaard. Uit de conceptregeling AMvB dieraardige veehouderij blijkt dat het demissionaire BBB-duo op het ministerie van LVVN niet van plan is bestaande kraamkooien met een beperking van de bewegingsvrijheid in rond het werpen en enkele dagen daarna te gaan verbieden. Bestaande kraamkooien met zeugenklem zijn nog tot 2040 toegestaan, tenzij er voor die tijd een ingrijpende verbouwing plaatsvindt en mits de zeugen zich vier tot zeven dagen ná het werpen vrij kunnen bewegen en omdraaien.

Update 2 februari 2026
De Dierenbescherming houdt vast aan 2035 als jaar waarin alle zeugen op houderijen met het keurmerk Beter Leven een vrijloopkraamhok van 7,5 vierkante meter tot hun beschikking hebben.

Lees ook: BBB zweert bij doelsturing

Gevaar Limousin runderen al lang bekend

Geplaatst op door
Beantwoorden

Dat het publiek Limousin runderen maar beter kan mijden, zeker als ze kalveren hebben, is al geruime tijd bekend. Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten hebben om die reden al in 2006 een protocol opgesteld om Limousins niet meer in te zetten in open gestelde terreinen.

Dat is nu toch is gebeurd in het Limburgse Spaubeek, waar een wandelaar slachtoffer werd van een kudde Limousins, zou reden moeten zijn voor nader onderzoek. Mogelijk is er enige vorm van nalatigheid in het spel. Het OM heeft volgens de media echter te kennen gegeven dat het niet om een strafbaar feit gaat.

De Limousin-runderen zijn eigendom van een boer (houder van vleesvee) uit de buurt. Zijn koeien grazen op een weiland aan het onlangs open gestelde Vrouwenbosschervoetpad. Daar was rechtstreeks contact mogelijk. Het pad is nu door de gemeente Beek afgesloten.

Niet alleen de stieren, maar ook de koeien van het Limousin-ras staan bekend als dieren waarvoor de mens op zijn hoede moet zijn. Zeker als ze kalveren bij zich hebben. ”Een aantal incidenten heeft geleerd dat dit ras af en toe agressief gedrag kan vertonen”, aldus het rapport Grote grazers, aanvaardbare risico’s van Van den Herik & Verkaart uit 2017.

In andere landen doen zich geregeld incidenten voor tussen loslopende koeien en mensen. De Franse dierenarts Paul Libmann weigert te spreken over agressieve koeien. ”Deze daden zijn het werk van individuen die zich aangevallen voelden, vanuit hun oogpunt”, zegt hij in L’Indépendant. ”Het is essentieel om ons gedrag aan te passen aan de reacties die we bij deze dieren kunnen veroorzaken. Het is aan ons om ons aan hun regels te houden, en niet andersom. Respecteer afstanden (vooral als je vergezeld wordt door een hond, zelfs aangelijnd), beweeg langzaam, vermijd gebaren, spreken en natuurlijk schreeuwen. De gouden regel is kalmte, een discrete benadering. In één woord: respect.”

Nederland succesvol als virusland

Geplaatst op door
2

Grote aantallen dieren houden in een delta heeft zo z’n gevolgen. Virussen gedijen er goed. Knutten en wilde vogels, talrijk vanwege de waterrijke gebieden, brengen ziektes over die door de concentratie van grote hoeveelheden vee geregeld tot dramatische uitbraken leiden. Nederland is een succesvol virusland.

Terwijl boerenorganisaties en hun politieke geestverwanten de vruchtbare delta van Nederland graag aanprijzen als dé plek in Europa waar dankzij hoogwaardige landbouw een belangrijke bijdrage kan worden geleverd aan voedselzekerheid, laat de realiteit een hele andere kant van de medaille zien. Bijgaande kaartjes tonen wat er zich afspeelt in de Nederlandse delta, waar het door knutten verspreide blauwtongvirus type 3 in 2023 en 2024 zeer veel dodelijke slachtoffers maakte onder schapen.

Ook koeien werden en worden getroffen door blauwtong. Op 2200 bedrijven deden zich in 2023 ziekteverschijnselen voor. De melkproductie liep op deze bedrijven terug met één kg per koe per dag. Die daling hield gemiddeld 9 tot 10 weken aan. De sterfte onder koeien was 1,5 keer tot 3,5 keer hoger in vergelijking met voorgaande jaren. Dat beeld herhaalde zich in 2024. Er zijn melkveebedrijven die de helft van hun koeien zagen aangetast door het virus. Met een groot aantal van deze dieren kwam en komt het niet meer goed.

Blauwtongbesmettingen in de periode september – december 2023. Bron: WUR

Vanuit het virus bekeken is er sprake van een groot succes. Dat hangt samen met een combinatie van factoren in ons land: een ideale voedingsbodem voor knutten en ideale omstandigheden voor het virus, niet in de laatste plaats door de enorme veedichtheid.

In 2024 herhaalde het blauwtongvirus zijn aanslag op de Nederlandse schapenhouderij. Ondanks een grootscheepse vaccinatiecampagne, die vermoedelijk te laat werd ingezet. Koeien blijken niet alleen opnieuw slachtoffer, ze spelen een belangrijke rol bij de verspreiding van virus. Vandaar een pleidooi van deskundigen om meer koeien in te enten. Ondanks berichten over zieke koeien die twee keer waren ingeënt, hetgeen niet bevorderlijk is voor de motivatie van veehouders om mee te werken aan vaccinatie.

In de ons omringende landen merken ze al de gevolgen: in Duitsland, België, Frankrijk en Denemarken. Het gaat om hetzelfde type blauwtong-virus dat zich in Nederland rap heeft kunnen vermenigvuldigen. Waar het virus in 2023 vandaan kwam, is nog altijd niet bekend. Maar Nederland heeft zich duidelijk ontwikkeld als virusland. Intussen is er in 2024 een nieuw type opgedoken: BTV-12 (niet verwant aan BTV-3).

Vogelgriep

Eenzelfde soort kaart vol met stippen is bijna elk jaar wel te maken aan de hand van besmettingen met vogelgriep. Hoewel de epidemie van 2021-2023 over zijn piek heen lijkt te zijn, houdt de dreiging aan.

Vogelgriepbesmettingen oktober 2022 – oktober 2023

Controles bij pluimveebedrijven brengen sinds 2023 geregeld laagpathogene varianten aan het licht, waaronder ook H5N1. Het is bekend dat deze in een stal met kippen kunnen muteren naar een hoogpathogene variant. Niet uit te sluiten valt dat er zich op deze wijze te zijner tijd een besmetting voordoet die de bron zal zijn van een nieuwe uitbraak, waarbij eveneens wilde vogels worden getroffen.

Sinds kort circuleren er ook andere kaartjes. Ze komen voort uit de noodzaak om structurele maatregelen te treffen.

De mate van HPAI-besmettingsrisico op pluimveebedrijven in relatie tot de hoeveelheid wateroppervlak en de hoeveelheid bos/bomen in een radius van 500 m van een pluimveebedrijf. Water is geassocieerd met een verhoogd risico, bomen met een verlaagd risico.
Bron: Definiëring van waterrijke gebieden in relatie tot vogelgriepbesmettingsrisico bij commerciële pluimveebedrijven in Nederland, Wageningen Bioveterinary Research

Wageningen Bioveterinary Research heeft dit kaartje gemaakt. Het kan helpen om beleid en regelgeving onderbouwen. Er gaan namelijk steeds meer stemmen op om vestiging van nieuwe pluimveebedrijven en uitbreiding van reeds bestaande bedrijven in waterrijke gebieden te verbieden. Ook wordt er serieus onderzoek gedaan naar de aanpak van zogeheten pluimveedichte gebieden, zoals de Gelderse Vallei en de regio Nederweert. Ingrijpen is echter een politieke kwestie, waarbij de mate van invloed vanuit de pluimvee-industrie de uitkomst in hoge mate bepaalt. En die pluimvee-industrie is uit op behoud van het bestaande. Ondanks vogelgriep en in zeker opzicht zelfs dankzij vogelgriep (”de één z’n dood is de ander z’n brood”) is het nog altijd een zeer lucratieve business.

Varkens ”mengvat”

Omdat de vrees bestaat dat varkens vogelgriep krijgen of als ”mengvat” van griepvirussen voor nog groter onheil kunnen zorgen, is deze diersoort eveneens onderwerp van onderzoek. Vogelgriep is nog niet vastgesteld bij varkens. Wel zijn er onlangs verschillende varianten van varkensgriepvirussen van het subtype H1 en één van het subtype H3 gevonden. Ook zijn er twee gevallen van varkensgriep bij mensen aangetroffen. Uit voorzorg heeft het ministerie een draaiboek voor een uitbraak van vogelgriep bij varkens opgesteld. Binnenkort komt er een wijziging van de Regeling diergezondheid, zodat er een bestrijdingsbevoegdheid ontstaat in geval van vogelgriep bij gehouden varkens.

Dat klinkt alarmerend en dat is het ook. Vooral omdat we in onze mooie delta een giga-hoeveelheid aan gastheren hebben voor griepvirussen. En dan doel ik niet op de gastheren buiten de stallen, maar op de concentratie van dieren ín de stallen. Die gastheren zitten ook nog eens hutjemutje op elkaar. Virussen kunnen zich geen betere omstandigheden wensen.

Deskundigen pleiten er al jaren voor om het houden van varkens en kippen strikt van elkaar te scheiden. Tot dusver vergeefs. Kaartjes willen nog wel eens wat teweeg brengen. Daarom hieronder nog twee:

Deze kaartjes zijn afkomstig uit een rapport van Wageningen University & Research ”Definitie van bedrijfs- en dierdichtheid” (2023). Opvallend is de concentratie van pluimvee én varkens in de Gelderse Vallei. Elf varkenshouderijen in een straal van 2 km. Plus tachtig pluimveebedrijven in een straal van 5 km. ”Als bedrijfs- en dierdichtheden verminderen leidt dit tot een reductie van zoönotische risico’s in de veehouderij en dus van mogelijke blootstelling van de mens”, aldus de samenstellers van het rapport.

Lees meer: Dierenwelzijn, diergezondheid en vogelgriep

Megastal met Beter Leven Keurmerk

Geplaatst op door
Beantwoorden
Beeld: Google Maps

De Dierenbescherming speelt, als het gaat om de transitie naar een dierwaardige veehouderij, een moeilijk te begrijpen dubbelrol. Enerzijds ijvert de organisatie voor een beter leven voor dieren, anderzijds werkt zij de komst van megastallen *) in de hand.

Hierboven zie je de vleeskuikenfabriek van de familie Janssen in Zuidvelde (Dr.). Afgelopen anderhalf jaar verbouwd én uitgebreid. Er is nu ruimte voor 250.000 + 250.000 ”reguliere kuikens”, zeg maar plofkippen. Vreemde gang van zaken terwijl er een stikstofcrisis heerst en bedrijven al sinds 2019 op slot zitten? Kennelijk niet als het om een keurmerkstal in Drenthe gaat.

Op de website van veevoerbedrijf De Heus is te lezen dat de familie twee jaar geleden is overgeschakeld naar het Beter Leven Keurmerk 1 ster van de Dierenbescherming. Als we goed naar de foto kijken is dat ook te zien: er zijn overdekte uitlopen aangebouwd. Een vereiste van het Beter Leven Keurmerk 1 ster.

In de stallen mag boer Bart Janssen als hij Beter Leven-kippen gaat houden, per vierkante meter geen 18 plofkippen plaatsen (zoals gebruikelijk in een ”reguliere stal”), maar 12 traag groeiende kippen. Omdat hij de overdekte uitlopen mag meerekenen als staloppervlakte, valt de economische schade van de omschakeling mee. Hij heeft de ruimte op het erf goed kunnen benutten.
En, het moet gezegd, de dieren zitten in Beter Leven-stallen niet meer zo dicht op elkaar gepropt als in een ”reguliere” vleeskuikenstal. Ze kunnen zich in de laatste weken van hun leven ietsje beter bewegen. Ze hebben ook minder pijn aan de poten, doordat hun gewicht langzamer toeneemt en hun de botten meer tijd hebben om zich te ontwikkelen.
Belangrijk voor boer Bart, maar hij kijkt vooral naar de kilo’s. ”Het is een mooie uitdaging om de groei zo te sturen dat we zo dicht mogelijk bij de 25 kg/ m2 onze kuikens af kunnen leveren op 56 dagen. Hiervoor gebruiken we alle data die beschikbaar is uit onze managementsystemen”. 

”Bestaansrecht”

Bart Janssen vertelt op www.de-heus.nl dat hij heeft gekozen voor het 1 ster Beter Leven-kuikens ”omdat dit het grootste concept is én omdat het bestemd is voor de Nederlandse markt. We leveren kuikens waar de maatschappij om vraagt. Daardoor hebben we bestaansrecht.”
Wat hij er niet bij vertelt is dat hij de omschakeling naar het keurmerk heeft aangegrepen om een vergunning te regelen voor een enorme uitbreiding. Niet dat hij aan de Asserstraat in Zuidvelde een half miljoen keurmerkkippen kan gaan houden. De maximumbezetting van een bedrijfslocatie met het Beter Leven Keurmerk 1 ster is op 220.000 kuikens vastgesteld. Aan weerszijden van de Asserstraat kan boer Bart dus in totaal 440.000 keurmerkkuikens in zijn stallen onderbrengen. Maar mochten de verdiensten tegenvallen, dan kan hij het Beter Leven Keurmerk vaarwel zeggen en een half miljoen kuikens in zijn stallen proppen.

Handig bekeken van Bart. Minder handig van de Dierenbescherming. Alle goede bedoelingen ten spijt, faciliteert deze organisatie de komst van megastallen en in feite een verdere intensivering en schaalvergroting van de veehouderij.

*) Een megastal is in de definitie van de Dierenbescherming niet een enkele stal, maar ook een complex van stallen op één bedrijfslocatie. Veehouders kunnen de aanduiding megastal omzeilen door een bedrijf op papier te splitsen in twee locaties. 

Nederland telde in april 2023 circa veertig miljoen vleeskuikens. Vergeleken met de cijfers over 2015 zijn dat er 10 miljoen minder. Ruim 40% van de vleeskuikens behoorde in 2022 tot de langzaam groeiende rassen. Bij de start van het Beter Leven Keurmerk 1 ster (BLK) was de verwachting dat het aantal kuikens aanzienlijk zou verminderen: omdat het aantal kuikens per m2 met een derde terug zou moeten, omdat de bestaande staloppervlakte in Nederland gelijk zou blijven en er amper nieuwe stallen bijgebouwd zouden worden. Het staloppervlak bleef echter niet hetzelfde, zo laat het voorbeeld van boer Bart zien. Een afname met een kwart is niet gering, maar geen eenderde, zoals je zou mogen verwachten als de bezetting per m2 teruggaat van 18 naar 12. Daarbij komt dat het aantal vleeskuikens zo maar weer kan gaan stijgen, als andere pluimveehouders hun collega boer Bart volgen.
Bronnen: Agrimatie en CBS.

Lees ook: Transitie naar dierwaardige veehouderij: top-down of bottom-up?

Update 23 oktober 2024

Nog een uitbreiding onder de vlag van het Beter Leven Keurmerk

Nog een uitbreiding dankzij het Beter Leven Keurmerk. In het Friese Stiens heeft vleeskuikenhouder De Boer twee nieuwe stallen gebouwd. Hij gaat van 40.000 gangbare naar 100.000 1 ster Beter Leven-vleeskuikens. Maar in plaats daarvan zou hij in de stallen ook 168.000 gangbare kuikens mogen onderbrengen, aldus pluimveeweb.nl.
Hoe dat uitpakt wat betreft de ammoniakuitstoot en of er ook een juridisch houdbare NB-wetvergunning kan worden verleend, is nog volstrekt onduidelijk. Wageningen Livestock Research gaat nieuwe emissiemetingen doen.


Mag de wolf ook wat zeggen?

Geplaatst op door
4
Foto Pixabay.com
Austerlitz, 2 augustus 2024

''Mag ik ook eens wat zeggen, mens?,’’ vroeg de wolf terwijl we elkaar ’s avonds laat passeerden aan de voet van de Pyramide van Austerlitz. 
‘’Het spijt me dat ik kinderen de stuipen op het lijf jaag. Echt, heel vervelend dat dat is gebeurd. Het spijt me ook dat jullie nu het bos niet meer in mogen. Beetje overdreven, maar ik begrijp het wel.
‘’De hele situatie is behoorlijk uit de hand gelopen. En ja, we hadden hier misschien helemaal niet moeten komen. Maar we zijn hier nu eenmaal. Ik was samen met een andere wolf op de Noord-Veluwe. We hebben het nog wel even ergens anders geprobeerd, maar hier is het voor ons gewoon het fijnst. Mooi bos, niet teveel wegen.
‘’Alleen ’s zomers, ja, dat blijkt nu wel. Het is hier erg druk. Dat is voor ons ook niet goed. We kunnen dan niet rustig naar voedsel zoeken. En we wennen misschien iets teveel aan jullie aanwezigheid. Het beste is toch dat we een beetje afstand houden tot elkaar. Anders gaan we ons gedragen op een manier die wij ook niet willen. Zo jammer als dat gebeurt.

‘’Mag ik nog iets zeggen? Ik praat niks goed hoor. Sorry mens. Echt, sorry. Maar wij wolven wisten niet dat het voor jullie zo belangrijk is wie ergens het eerste is. Die heeft daar dan volgens jullie de meeste rechten. Dat wisten we niet. Maar zijn jullie dan vergeten dat we hier al veel vaker zijn geweest? Dat we hier heel lang samen leefden met mensen?
‘’Voor mij persoonlijk is dat niet zo belangrijk. Nu telt voor mij vooral dat het best tof is hier.  We hoeven niet veel moeite te doen om aan voedsel te komen. De lammetjes liggen voor het oprapen. Ik geef toe dat sommige van ons iets te grof tekeer zijn gegaan. Dat is nergens voor nodig. Maar voor ons soort dieren is al dat vee echt een lekkernij.
 ‘’Waar zijn trouwens de wilde zwijnen, de reeën - we krijgen er zelden eentje te pakken. Het zou een hoop schelen. Een wolf met een volle maag, daar hoef je niet bang voor te zijn, die zie je niet.

‘’Mag ik nog wat anders zeggen? Er valt met ons best te praten. Maar niet met het geweer op tafel. Alsjeblieft, zeg. Wij wolven zijn verstandige dieren. Wij kunnen best dingen leren. Net zoals jullie dingen kunnen leren. Er zijn genoeg mensen die dat weten. Jullie hebben in dit land onderhand meer wolvendeskundigen dan dat er wolven zijn.

‘’Nu zijn er heel wat besprekingen, waar wij niet bij zitten. Dat is jammer. Misschien komt er wel een rechtszaak tegen een afschotvergunning. Ook daar worden wij niet gehoord. Kan dat niet anders? Is er niet iemand die namens ons het woord mag voeren? Iemand die als een wolf kan denken en voelen? Dat zou echt helpen.

‘’Bedankt dat ik dit heb mogen zeggen, mens.’’

Update 1 augustus 2025
Wolf Bram is al weken volop in het nieuws. Hij heeft een nummer (GW3237m), is volgens ”deskundigen” een gevaar voor de mens, zijn gedrag wordt door hen afwijkend en zorgwekkend genoemd en van de rechter mag de provincie hem laten afschieten. Animal Rights en Faunabescherming hebben dat niet tegen kunnen houden. Zo lang hij leeft, doen mensen er volgens de provincie goed aan niet te recreëren in de bossen waar Bram zich mogelijk ophoudt.

Update 16 september 2024
De provincie Utrecht wil de wolf Bram (GW3237m) gaan volgen. Er is een vergunning afgegeven zodat hij gevangen, verdoofd en gezenderd kan worden. Komt hij te dicht in de buurt van mensen dan voorziet de vergunning in het beschieten met paitballs (”negatief conditioneren”). Ook ligt er een vergunning klaar voor het doden van de wolf in geval van een noodsituatie.
De rechter heeft echter Animal Rights en Faunabescherming in een kort geding vooralsnog in het gelijk gesteld. ”Het college van Gedeputeerde Staten van de provincie Utrecht (GS) hebben op dit moment niet goed genoeg onderbouwd dat het nodig is om in te grijpen met de voorgestelde middelen”. Als de provincie toch tot actie wil overgaan, dan kan de rechter worden gevraagd de uitspraak in kort geding te wijzigen of op te heffen.

Update 12 december 2025
De Regionale Uitvoeringsdienst Utrecht maakt bekend dat Bram begin december op de Utrechtse Heuvelrug is dood geschoten. Het vonnis over Bram was al in juli geveld, nadat Faunabescherming een besluit tot afschieten tevergeefs had aangevochten. Is wolf Bram slachtoffer van een BBB-hetze of is het doden van deze wolf verstandig vanuit het oogpunt van veiligheid? Faunabescherming plaatste in het ledenblad Argus een interessante analyse van het Team Wolven in Utrecht.

Incidenten ontstaan onder vrijwel identieke omstandigheden, zo blijkt. Het gaat vrijwel steeds om loslopende honden in een gebied waar zich een wolf met welpen bevindt, recreanten die te dicht bij de rustplekken van de wolf komen, rennende kinderen, onverwachte confrontaties door het ontbreken van waarschuwingsborden, wolven die door de jacht of oefeningen worden gedwongen van locatie te wisselen. Het Team Wolven Utrecht doet zeven suggesties.
Creëer rustgebieden – zorg voor voldoende water – haal triggers weg (honden, rennende kinderen, hardlopers) – beperk recreatie tot de randen van een natuurgebied – handhaaf consequent – maak wegen veiliger- stop met maatregelen tegen wolven.

De NVWA gaat na een verzoek om handhaving meer controleren op beschermende maatregelen die veehouders moeten treffen. Een houder heeft de plicht zijn dieren te beschermen tegen roofdieren 

Milieufilosoof Martin Drenthen heeft het in onderstaande lezing over ”intersoortelijke communicatie”. Er gaat volgens hem iets mis in de communicatie tussen mens en wolf.

Gelauwerde Charlotte Dujardin slaat met zweep de paardensport knock out

Geplaatst op door
4

De met met gouden medailles gelauwerde dressuuricoon Charlotte Dujardin heeft met een reeks zweepslagen de paardensport knock out geslagen. Twee dagen voor het begin van de Olympische Spelen in Parijs zijn beelden openbaar gemaakt van een training. De beelden laten zien dar Dujardin een paard met geweld forceert om de benen meer omhoog te bewegen.

De beelden zijn vernietigend. Niet alleen dondert de drievoudig Olympisch kampioene van haar voetstuk, door haar optreden brengt ze de paardensport ernstig in diskrediet. Dujardin slaat een paard – bereden door een van haar pupillen – binnen een minuut 24 keer met een zweep op de benen. De beelden zijn enige tijd geleden in haar eigen stal gemaakt.

Beelden in bezit van Nederlandse advocaat

De video is door een tot nu toe onbekend persoon aan de Nederlandse advocaat Stephan Wensing beschikbaar gesteld. De internationale paardensportorganisatie FEI heeft Dujardin in eerste instantie geschorst voor een periode van zes maanden en dus ook voor deelname aan de Spelen. De Britse Sun Sport en Good Morning Britain hebben de beelden op 24 juli gepubliceerd.

Het is niet voor het eerst dat ernstige misstanden in de paardensport de wereld schokken. De zweepslagen van Dujardin zouden wel eens het begin van een definitieve knock out kunnen zijn van de wijze waarop paarden onder het mom van sport en liefde voor dieren stelselmatig worden mishandeld.

Update 5 december 2024: De FEI heeft Dujardin voor een jaar geschorst en een boete van 10.000 euro opgelegd.

Verklaring Isabell Werth

De Duitse amazone Isabell Werth, die eerder in opspraak kwam, voelde de bui kennelijk hangen. Zij kwam eerder dit jaar – op 18 februari – in een verklaring op social media met de volgende smeekbede: ”Het is belangrijk voor mij dat we in de toekomst een eerlijke discussie kunnen voeren, die het verschil laat zien tussen slecht rijden en dierenmishandeling. Fouten in het rijden zouden besproken moeten worden – dit is de kern van mijn sport en de voorwaarde voor de verbetering van paard en ruiter. Maar alsjeblieft, het moet feitelijk, objectief en eerlijk zijn.”

Klik hier voor meer info over het welzijn en het natuurlijk gedrag van paarden, over wat wel en niet mag en over de huidige stand van wetenschap. Een vergaand standpunt is inmiddels ingenomen door de Raad voor Dierenaangelegenheden (RDA). Paarden, en ook andere dieren, zouden vrij moeten zijn om te stoppen met een fysieke activiteit of training, aldus de RDA in het advies ”Plezier voor mens en dier” (2023). En: ”Een dier mag alleen blootgesteld worden aan trainingsmethoden en hulpmiddelen die door het dier als neutraal of positief worden ervaren.”

Gele kaart vanwege rollkür

De dierenbeschermingsorganisatie PETA moest eraan te pas komen om de FEI te wijzen op de verboden toepassing van de zogeheten rollkür door de Braziliaanse ruiter Carlos Parro. De man kwam weg met een gele kaart. Hij had de rollkür, ook wel hyperflexie of diepe hoofd-halshouding genoemd, toegepast tijdens een training. De techniek valt volgens de richtlijnen van de FEI onder mishandeling. Volgens PETA had de ruiter gediskwalificeerd moeten worden.

Gediskwalificeerd vanwege bloed in de mond

De Italiaanse ruiter Portale is gediskwalificeerd na zijn dressuurproef. Zijn paard Future had bloed in zijn mond. Het ging volgens dierenartsen niet om een ernstige verwonding. Maar bloed in de mond betekent automatisch uitsluiting van verdere deelname aan het toernooi.

Hitteprotocol

De FEI heeft het hitteprotocol in werking gesteld vanwege temperaturen boven de 28 graden. Er zijn vijf koelstations waar de lichaamstemperatuur van de paarden direct na het verlaten van het wedstrijdterrein naar beneden kan worden gebracht.

Hoge hakken

Geplaatst op door
Beantwoorden
Foto pxhere.com

Het is even schakelen: van poten in de klei (Van der Plas) naar hoge hakken in de stal (Wiersma). Beiden BBB. Maar een wereld van verschil. En tegelijk: dezelfde schaamteloosheid.

Tijdens haar eerste werkbezoek op een melkveehouderij in Woerden stapte onze nieuwe minister van LVVN parmantig rond op een paar modieuze pumps. Ze droeg een schattig jurkje met bloemendessin en liet zich uitgebreid filmen, met koeien op de achtergrond.

Wie het nodig vond om een opmerking te maken over haar schoeisel, diende ze op X stevig van repliek. Die hoge hakken droeg Wiersma ook al toen ze nog op een boerderij woonde. Dus, wat zeuren jullie nou? Niet iedereen deed er vervolgens het zwijgen toe. Dierenwelzijnsorganisatie Eyes on Animals ‘’zeurde’’ op X nog even door.

Is het belangrijk hoe je er uit ziet? Ja, voor een minister wel. Zeker voor een BBB-minister die op pad wordt gestuurd door de melkvee-industrie om innovaties te promoten. Dan kan kleding de reclameboodschap maken of breken.

Boerinnenkalender

Maar de kleding betekent in dit geval meer. Bij een boerminnende familie waar ik nog niet zo lang geleden geregeld over de vloer kwam, hing in de woonkamer maar één ding aan de muur: een boerinnenkalender. Het was voor mij een uiting van een echt mannenhuishouden en ik had een beetje te doen met de vrouw des huizes. Maar alles wees erop dat zij zich schikte in haar lot en zich 12 keer per jaar zonder mopperen de ogen liet uitsteken door een in schaarse kledij gehuld, lustopwekkend, superslank model.

Als oud-deelnemer aan Boer Zoekt Vrouw weet onze nieuwe minister hier natuurlijk alles van. Ze heeft zo te zien veel geleerd van haar bliksemcarrière bij Yvon Jaspers. Maar genoeg nu over al die uiterlijkheden. Laten we het hebben over de inhoud. Wat zien we, behalve een behendig op hakken manoeuvrerende minister, nog meer op de beelden die door het ministerie van LVVN via X zijn gedeeld?

Juist, de dieren waar het om gaat, de koeien.

Boer Ruitenburg heeft er de dag dat de BBB-minister op werkbezoek kwam een paar achtergehouden in de stal, als decor voor een korte reportage over ‘’Spoelen met water’’.  Een probeersel voor Ruitenburg, leverancier van melk aan Friesland Campina. Albert Winkel, onderzoeker van Wageningen University & Research, geeft uitleg. Hij deed eerder onderzoek naar falende luchtwassers in de varkenshouderij, dus hij zou goed moeten kunnen inschatten of we hier te maken hebben met de zoveelste fopspeen op het gebied van emissiereductie.

Wat Albert precies zegt, krijgt de kijker niet mee. We komen er ook niet achter wat de koeien ervan vinden dat in de stal elk uur gedurende een aantal minuten een soort douche wordt aan gezet om de mest te vermengen met water en de loopgedeelten schoon te spoelen. Koeien zijn hele gevoelige dieren, Schrikken ze ervan als de douche wordt aangezet? Vinden ze het vervelend of prettig, wennen ze eraan? Voor zover bekend wordt daar geen onderzoek naar gedaan. Niemand ook die er vragen over stelt.

Ik moest denken aan een uitzending van Focus op NPO2 een dag voor het werkbezoek, getiteld ‘’Animal Farm’’. Een belangrijk deel van de uitzending ging over koeien en de stress die ze ondervinden. Onderzoekster van het Research Institute of Farm Animal Biology (FBN) in Duitsland, gedragsbioloog Annkatrin Pahl: ‘’De koe heeft een heel gestresst leven waar ze niets over te zeggen heeft’’. Ze doelt op het moeten produceren van grote hoeveelheden melk, ‘’heel belastend voor het lichaam’’. Ze doelt op het geregeld veranderen van de sociale omgeving, het scheiden van koe en kalf. ‘’We vermoeden dat dat veel stress geeft.’’ En dan, aarzelend: ‘’Mijn persoonlijke mening is dat het met de melkkoeien zoals we ze nu houden niet heel goed gaat.’’

Daaraan moest ik denken toen ik de nieuwe minister van LVVN zag, terwijl ze op haar eerste werkbezoek was om schaamteloos reclame te maken voor ‘’Spoelen met water’’.

Leuke ideeën niet besteed aan pluimvee-industrie

Geplaatst op door
Beantwoorden

Omdat kippen graag een stofbad nemen, hebben onderzoekers van Wageningen University & Research iets bedacht. In hun kippenstallen zouden pluimveehouders een stofbadhuis kunnen plaatsen, zodat de dieren in schoon zand hun veren kunnen verzorgen.

Mooi verzonnen en in een proefopstelling blijken de kippen er groot plezier aan te beleven. Maar een simpele berekening leert dat dit idee waarschijnlijk op de meeste bedrijven onuitvoerbaar is. Kippen hebben voor dit natuurlijke gedrag namelijk nogal wat ruimte nodig. En het is nu al dringen in de overvolle stallen.

Een eenvoudige rekensom: in een compartiment met 6000 kippen zullen er per dag zo’n 2000 kippen naar het badhuis willen voor een stofbad van ongeveer een half uur. In het stofbadhuis moeten tijdens de openingstijden permanent ruim honderd kippen terecht kunnen. Dat betekent voor de pluimveehouder een ‘’verlies’’ aan ruimte van meer dan 5%.

Het valt niet te verwachten dat de Nederlandse kippenboeren deze ruimte zo maar inleveren ten behoeve van een dierwaardige pluimveehouderij. Een vertegenwoordiger van deze sector heeft onlangs laten weten dat de pluimveehouderij al dierwaardig genoeg is. De kippen kunnen al in voldoende mate natuurlijk gedrag vertonen, vindt hij.

In een nieuw artikel (Transitie naar dierwaardige veehouderij: top-down of bottom-up?) leg ik uit dat dierwaardigheid én hoge opbrengsten per eenheid product niet met elkaar te verenigen zijn. De transitie naar een dierwaardige veehouderij zal van onderop moeten komen, van de pioniers, degenen die experimenteren met nieuwe vormen van veehouderij, waarbij het dier het uitgangspunt is. De vee-industrie is in feite al te ver heen en niet meer bij te sturen.

(In het artikel is ook de complete rekensom te vinden).